Оваа година, повторно го одбележуваме Светскиот ден на бегалците со глобална порака за солидарност, заштита и надеж за милиони луѓе присилно раселени низ светот. Повикуваме на поголема меѓународна поддршка за луѓето кои бегаат од војни, насилство, прогон, сиромаштија, дискриминација и хуманитарни кризи во потрага по безбедност, заштита и живот со достоинство. 

По тој повод, Језуитската служба за бегалци (ЈРС) Македонија ја потврдува својата посветеност кон бегалците, барателите на азил, емигрантите и присилно раселените лица, истовремено подигнувајќи ја свеста за предизвиците со кои тие продолжуваат да се соочуваат и на глобално ниво и во Северна Македонија. ЈРС Македонија нагласува дека зад секоја статистика стои човечка судбина. 

„Бегалците не бараат сожалување. Тие бараат безбедност, достоинство и можност да го обноват својот живот.“ 

Светскиот ден на бегалците не е само симболичен датум во календарот. Тој е потсетник на милионите луѓе кои продолжуваат да живеат во неизвесност, далеку од своите домови, во потрага по прилика за нов почеток. Тој е и повик за поголема солидарност, почитување на човековите права и колективно дејствување во поддршка на бегалците и присилно раселените лица насекаде. 

Движењата на емигранти по Балканската рута и понатаму продолжуваат, а Северна Македонија останува важна транзитна земја за бегалци и емигранти. Ситуацијата на терен бара континуирана поддршка, посилни механизми за заштита, подобрена координација и поефикасен институционален одговор за заштита на основните човекови права. Истовремено, бегалците добиваат сè помалку јавна видливост, додека новоусвоените европски политики за миграција продолжуваат да создаваат дополнителни предизвици за луѓето во движење. 

Веќе многу години, ЈРС Македонија останува една од клучните организации кои обезбедуваат директна поддршка и заштита на бегалците, емигрантите и барателите на азил во земјата. Преку своето секојдневно присуство во Привремениот транзитен центар Винојуг во Гевгелија, Прифатниот центар за странци (Притворен центар) и Прифатниот центар за баратели на азил, двата во Скопје, организацијата обезбедува психосоцијална поддршка, хуманитарна помош, информативни услуги, правна помош и директна материјална поддршка за најранливите лица со кои се сретнува долж миграциската рута. 

Посебно внимание се посветува на жените, децата, малолетниците без придружба и другите ранливи групи кои често се изложени на зголемени ризици и имаат потреба од заштита. Преку соработката со државните институции, ЈРС Македонија продолжува да придонесува за зајакнување на системите за заштита, подобрување на условите во прифатните центри и промовирање на поголемо разбирање за бегалските прашања во општеството. 

Посебен фокус на овогодинешното одбележување беше ставен на активностите организирани за прослава на Светскиот ден на бегалците во два прифатни центри во Северна Македонија. 

Посебен акцент беше ставен на настанот организиран на 19 јуни во Привремениот транзитен центар Винојуг (Гевгелија). Раководството и надлежните во центарот дадоа дозвола ЈРС Македонија да организира собир посветен на бегалците и емигрантите кои се сместени таму. Иако многу бегалци се задржуваат во транзитниот центар само кратко време пред да го продолжат своето патување, важно беше да се осигура дека тие не се заборавени и дека и тие имаат можност да го одбележат овој значаен ден. Настанот создаде простор за дијалог, солидарност и признавање на издржливоста и силата што ја покажуваат луѓето кои минале низ тешки и честопати опасни патувања. 

Покрај тоа, ЈРС Македонија беше главен иницијатор, домаќин и координатор на централниот настан по повод Светскиот ден на бегалците, кој се одржа на 23 јуни во соработка со надлежните од Прифатниот центар за баратели на азил во Визбегово (Скопје). Беа испратени покани до сите чинители вклучени во заштитата на бегалците и прашањата за азил, вклучувајќи претставници од државните институции, органите за спроведување на законот, судските власти, меѓународни организации и организации од граѓанското општество. Иако многумина од поканетите претставници активно учествуваа на настанот, некои за жал не можеа да присуствуваат. 

За да го одбележи овој настан во духот на пријателство, инклузија и меѓусебно разбирање, ЈРС Македонија организираше пријателски турнир во куглање, кој ги обедини бегалците, барателите на азил и претставниците на институциите. Активноста поттикна интеракција надвор од формалните средби и покажа како спортот може да биде мост меѓу луѓе од различно потекло, поттикнувајќи почит, доверба, пријателство и социјална кохезија. 

Собирот, сепак, обезбеди важна платформа за дијалог, соработка и промоција на правата на бегалците и стандардите за заштита. Најважно од сè, на бегалците и барателите на азил им беше овозможено да се почувствуваат препознаени, вреднувани и вклучени. Многу учесници изразија благодарност што овој посебен ден им беше посветен ним и што нивните искуства не беа занемарени. 

Преку овие активности, Светскиот ден на бегалците 2026 година стана повеќе од комеморација. Стана силен потсетник дека секој бегалец има своја приказна, секое раселено лице заслужува достоинство, а секое општество има одговорност да ги заштити оние кои се принудени да побегнат. Зад секој број стои семејство кое бега од конфликт, дете лишено од дом, мајка која бара безбедност за своите деца или млад човек кој се надева на подобра иднина. 

ЈРС Македонија ги повикува владите, институциите, меѓународните организации и заедниците да продолжат да инвестираат во мерки за заштита, поддршка и интеграција на бегалците и присилно раселените лица. Во свет кој е сè повеќе погоден од конфликти, нестабилност и хуманитарни кризи, солидарноста не смее да биде привремена. 

Човечноста не познава граници. Секој човек заслужува право на безбедност, достоинство и надеж. Поддршката на најранливите останува заедничка одговорност и одраз на нашата заедничка човечност.